Tinea versikolor nedir?

Yaz mantarı neden oluyor ve bu hastalıklardan nasıl korunabiliriz?

Güneşin kendini en yoğun şekilde hissettirdiği yazları, cilt kalitesini tehdit eden bazı sorunları da beraberinde getiriyor. Bu cilt sorunlarının başında “yaz mantarı” olarak bilinen “tinea versikolor” geliyor. Özellikle genç yetişkinlerde ve titremeye eğilimli bireylerde sık görülen bu mantar enfeksiyonu, ciltte renk değişiklikleri ve pullanma ile ortaya çıkıyor ve çoğu zaman fark edilmeden ilerliyor. Dermatolog Prof. Dr. Necmettin Akdeniz, özellikle yaz aylarında görülen mantar enfeksiyonu hakkında bilgi verdi. Bu doğrultuda derlenen haberin ayrıntıları şöyle:

Yaz aylarının sessizi: Tinea versikolor!
Tinea versikolor ya da diğer adıyla “pityriasis versicolor”, ciltte kötü veya açık renk desene neden olan yüzeysel bir mantar enfeksiyonudur. Halk arasında yaz mantarı, ter mantarı, samyeli belirtileri gibi isimlendirmeleri de vardır. Yıllık sarımsı-beyaz, kahverengi veya pembe renkte şekillerde kendini gösterir. Deride hafif pullanma ve rengin açılması ya da koyulaşması görülebilir. Sıklıkla göğüs, sırt, boyun ve omuz bölgelerinde oluşumlar gözlenir. Bu durum, “malassezia” adı verilen bir maya mantarının ciltte aşırı çoğalması sonucu ortaya çıkar. Aslında bu mantar normalde sağlıklı cilt florasında bulunur ancak hastalığın bazı üreme şekli bu mantarın kontrolsüz çoğalmasına yol açar.

Mantar sorunu yaz aylarında neden artıyor?
Bu problemin yaz aylarında meydana gelmesinin en önemli sebebi artan sıcaklık ve nemdir. Yoğun bir şekilde güneş ışığına maruz kalma, kayma ve terleyen bölgenin nemli kalması da önemli bir etkendir. Bunun dışında dar, sentetik ve hava almayan kıyafetlerin giyilmesi, deniz ve havuzun ardından nemli kalmak da yaz aylarında bir mantar türü olan tinea versikolorun daha sık görülmesine neden olur. Tinea versikolorun en önemli tetikleyicileri sıcak hava ve nem olsa da sadece bu sebepler değildir. Genetik yatkınlık, metabolizma sistemi zayıflığı, yağlı cilt yapısı, stres, dengesiz beslenme gibi faktörler de bu dağılıma zemin hazırlayabilir.

Yaz mantarının 4 belirtisine dikkat!
Ciltte açık ya da koyu renkli, yuvarlak-oval kaplama, hafif pullanma, Güneş'in ardından bronzlaşmayan bölge hafif kaşıntı, Mantar ve ciltte açık ya da koyu renkli yüzeylerde bırakılabilir. Malassezia mantarları, örneğin azelaik asit gibi melanin üretimi baskılayan bazı asitler üretir. Bu durum, cildin bronzlaşmasını engeller veya melanin üretimini azaltır. Güneşe maruz kalan sağlıklı cilt koyulaşırken, mantarlı alanlar güneşte açık renkli kalır. Esmer koyu tenli bireylerde mantar nedeniyle epidermal kalınlaşması ve melanin görülmesi görülür. Bu da ciltte koyu kahverengi veya kırmızımsı türleri. 

Gençlerde daha sık görülüyor
Yaz mantarı en sık ergenlik dönemindeki bireylerde ve genç yetişkinlerde görülür. Bunun nedeni ise bu yaşlardaki yağ bezlerinin daha aktif olması ve derideki yağlı yapı malassezia mantarının çoğalmasını kolaylaştırmasıdır. Bu mantar, yağlı cilt yapısına sahip daha sık görülebilir. Nemli yaşama ve ayrılmaya yatkın bireyler de risk altındadır. Nadiren görülse ergenlik çağındaki çocuklarda da gelişebilir. Özellikle sıcak, nemli yapıların yaşadığı çocukları bu gruba dahil edebilirler. Son olarak da vücut bağışıklığını baskılayan hastalık ve ilaç kullanım durumlarında bu sorun görülebilir.

Güneş lekesi ile karıştırmayın!
Mantarın nedeni olduğu bronzlaşamayan açık renkli alanlar güneş lekeleri ya da vitiligo ile karıştırılabilir. Eğer ciltte renk farklılıkları, pullanma veya kalıcı kalıcılık varsa mutlaka bir dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Tinea çok tehlikeli bir hastalık değildir ve bulaşma riski yoktur. İç organlara zarar verebilecek nitelikte değildir. Ancak kozmetik açıdan çok rahatsız edici olabilir. Yaz mantarı tedavi edilmezse bu lezyonlar hızla yayılım gösterebilir. Bu yayılımın kozmetik görünümünü bozar ve bu durum kişide süreklilik kaybı da ortaya çıkabilir. Bu ürün kimi zaman da deri lenfoması adı verilen mikozis fumgoides ile karıştırılabilir. Bu nedenle mutlaka hekimin değerlendirmesi gerekir. Muayene sonrasında duruma göre mantar tahlili veya öneriler yapılabilir.

Dirençli leke sorunlarında lazerle uygulanabilir
Tinea versikolor dediğimiz yaz mantarı, özellikle yaz aylarında daha sık karşılaştığımız; ama tedavisi mümkün olan bir deri hastalığıdır. Erken teşhis ve düzenli bakım ile hızlı kontrol alınarak alınır. Muayene sağlandıktan sonra kişiye göre ketokonazol, selenyum, sülfit içerikli özel antifungal şampuanlar, topikal kremler ve losyonlar, ağızdan antifungal mantarlar ile tedavi ile tedavi. Mantarın neden olduğu renk değişimi, kalıcı olmadığı durumlarda; Ancak dayanıklı pigment, leke sorunları varsa estetik amaçlı lazer tedavileri uygulanabilir. Ancak tedavinin ardından bir dönemde yine kişinin hijyeni ve cilt bakımına önem verilmesi gerekir. Çünkü nem ve sıcakta çalışmama ve ayrılma durumu devam ederse tekrar edebilir.

Korunmak için 7 öneri
Duş sonrası iyi belirlenmesin. Pamuklu, ferah giysileri tercih edin. Ter kıyafetlerinizi sonra kıyafetlerinizi, iç çamaşırlarınızı değiştirdiniz. Yaz aylarında haftada 1-2 defa koruyucu şampuanlar veya sabunlar kullanın. Bağışıklığı işlemleri için yeşil sebzeler, probiyotik gibi antioksidanlar açısından zengin besinler tüketin. Basit şeker ve işlenmiş gıdaları azaltır. Hayatınızda stres yönetimini sağlayın.