“Cuma’ya” aldanmayın; dikkat edin kazıklanmayın!

Kısa adı TÜKODER olan Tüketici Koruma Derneği Karadeniz Ereğli Şubesi Başkanı İsmail Demirel, kimine göre Black Friday kimine göre ise Efsane Cuma denilen alış veriş çılgınlığına dikkat çekti. Demirel, “Tüketici Koruma Derneği olarak Türkiye çapında araştırmalarımızda bunun indirim olmadığını, aksine fiyatların arttırıldığını kaç tane firmadan ispatladık” dedi.

PANDEMİ DÖNEMİNDE ALIŞ VERİŞ DE ARTTI ŞİKAYETLERDE..!
Demokrat Gazetesi’ne konuşan Demirel, Covid 19 öncesi dönemi ve pandemi süresince ‘değişen’ alış veriş oranlarını açıkladı. Dolandırıcılık, ayıplı mal satışlarında artış yaşandığını anlatan Demirel, tüketicinin neler yapması gerektiğini aktırdı.
Pandemi ile birlikte yapılan arış verişlerin arttığını, bu alış verişlerden doğan tüketici mağduriyetlerinde aynı oranda artığını ifade eder Demirel, şöyle dedi:
“Özellikle bir yıldır yaşadığımız bu Covid19 sürecinde, insanların evlerine kapanması nedeni ile alış verişlerinde bir kısmını, internet üzerinden yapar haline geldiler. Yani bu yasaklı süreç insanlarımızı uzaktan alış verişi terhiç eder hale getirdi. Dumurum bu iken aynı oranda şikayetlerde artmış durumda. Biz geçen yıla kadar internet ortamında yapılan alış verişlerden üç tane şikayet alıyorsak, şimdi ayda 20 tane şikayet almaya başladık. Burada ki en büyük sorun, vatandaşlarımızın sadece bir kriter olarak ‘ucuz’ olmasından dolayı bir malı tercih etmesinden kaynaklanıyor. Ucuz olduğunda bir ürün, karşımıza muhtemelen sahte bir seti çıkıyor. Tüketici Koruma Derneği olarak vatandaşlarımıza şunu öneriyoruz: İnternetten alış veriş yapacaksanız sanal mağazaları tercih ediniz. Nedir sanal mağaza? Bir markanın internet ortamında sattığı ürünlerin platformudur. Yani o mağazanın www ve markası ne ise bir internet adresi olması lazım. O sayfaya girdiğinizde bu firmanın mutlaka ve mutlaka vergi, iletişim ve telefon numaraları olması gerekir. Böyle bir firmadan alış veriş yaparsanız ürünün ayıplı olma ihtimali olmuyor mu? En ünlü firmanın bile ayıplı ürünü olur. Ama bu durumda sorunu çözebiliriz.”

SAHTE SİTELERE DİKKAT!
TÜKODER Şube Başkanı İsmail Demirel, sahte sitelere dikkat çekerek, şunları kaydetti:
“Mağdur olunan en büyük durum ise sahte sitelerden alış veriş yaptığında oluyor. Ayıplı bir üründe ya da dolandırılma durumunda; biz istediğimiz kadar tüketiciden yana karar alsak dahi bu kararı uygulayacak karşımızda bir firma bulamıyoruz.
Bu sahte firmalar özellikle sosyal medya üzerinden çıkıyor. Reklam veriyorlar; ne diyor adam: Ben şu ürünü satıyorum diyor ama aslında öyle bir firma yok. Siz o sayfayı açıyorsunuz, oradan elektronik cihaz, ayakkabı ya da gömlek beğeniyorsunuz. Sadece cep telefonu olan sözde bu firma size bir hesap numarası veriyor, sizde para gönderiyorsunuz. Belki dürüst firmalarda çıkıyor ama yüzde 80’i 90’ı sosyal medya üzerinden reklam yapıp gerçek olmayan ürünleri, sahte malları gönderiyorlar. Bu dolandırıcılığa giriyor. Bunu dışında ayıplı mallarda sorunu çözme oranımız neredeyse yüzde 99 dur.”

BİR TÜKETİCİ, AYIPLI MAL ALDIĞINI ANLADIĞINDA ADIM ADIM NE YAPMALIDIR?
Ayıplı bir mal satılan tüketicinin, başına böyle bir durum gelmesi durumunda neler yapması gerektiğini anlatan Demirel, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Birincisi; eğer bu ayıplı malı internet üzerinden aldığı ise malın zaten ayıplı olması ve bir hata olması hiç önemli değil. Siz, bu malı 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden satıcıya iade edebiliyorsunuz. Bu sistem internet, televizyon, radyo, telefon, gazetede gördüğünüz bir reklamdan görüp aldığınız ürünlerde geçerlidir. Biz buna ‘uzaktan alış veriş’ diyoruz. 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermenize gerek yok. ‘Beğenmedim’, ‘istemiyorum’ diyebilirsiniz. Ancak 14 gün içinde bu hakkınızı kullanırken en geç 10’uncu güne kadar malı satıcıya göndermek zorundasınız. Malı elinizde tutup ‘paramı istiyorum’ diyemezsiniz. 10 gün içinde mal sizden çıkmış olmalıdır. Yasa size 14 gün tanıyor ama 10 gün içinde de malı göndermeniz gerekiyor. Sonraki 14 gündeki sürede de satıcının size parayı iade etmesi gerekiyor. İnternet alış verişleri yani uzaktan alış verişlerde sistem böyledir.”

GÖREREK, DOKUNARAK ALDIYSANIZ DURUM BİRAZ FARKLI!
Ama bir mağaza gittiğiniz. Beyaz eşya, telefon, perde yani herhangi başka bir ürün satın aldınız. Bunu mağazada görerek, dokunarak aldıysanız; o artık sizindir. Ayıplı olmadığı, bir hatası olmadığı sürece, siz canınız istediği zaman değiştirme hakkı size vermiyor. Böyle durumda ilk 14 günlük hak-süre yok. Burada, ayıp ortaya çıktığından itibaren bir ay içinde itiraz etme ve değiştirme hakkınız var. Tüketicinin dört hakkı vardır. Ayılı olan bir malı ayıbı oranında indirim isteyebilirsiniz. Yatak odasını 5 bin liraya aldıysanız ‘bana bunu 2 bin liraya verirseniz alırım’ diyebilirsiniz. Ya da ayıbın ücretsiz tamir edilmesini isteyebilirsiniz. Başka seçenek olarak paranızı iade isteyebilirsiniz. Son hakkınız da birebir aynısı ile değişimini isteyebilirsiniz. Bu seçenekleri firma size değil siz firmaya sunarsınız.

FİRMA BU KURALLARA UYMAZSA? BÖYLE DURUMDA TÜKETİCİ NE YAPMALI?
İşte o zaman Hakem Heyetleri dediğimiz resmi kurum devreye giriyor. Kaymakamlıklarımızda Tüketici Hakem Heyetleri var. Eskiden her ilçede vardı. 2018 yılından itibaren bunlar İl’lere alındı. Büyük şehirlerin ilçelerinde var. Yani siz Ereğli’de yaşıyorsanız, Ereğli Kaymakamlığı’na gideceksiniz, Tüketici Hakem Heyetine Müracaat edeceksiniz. Elinizde belgeleriniz olacak. Durumu anlatan bir dilekçe yazacaksınız. Bu müracaattan sonra Zonguldak’taki Hakem Heyeti bu dosya hakkında karar verecek. Muhtemelen bu karar tüketicinin yararına çıkacaktır. Çünkü firmalar genelde ‘kullanıcı hatası’ deyip topu müşteriye atıyorlar.”

“ŞAHANE CUMA” DİYE YOKSA KANDIRILIYOR MUYUZ?
İsmail Demirel, çıkış yeri ABD olan ve buradan dünyaya yayılan, Türkiye’de ise adete alış veriş çılgınlığına dönen “Black Cuma” sistemine de değindi. Kimine göre ‘Efsane Cuma’, diğer söylenişle ‘Şahane Cuma’ ve hatta ‘Bereketli Cuma’ adı bile verilen sistemin aldatmaca olduğunu savunan Demirel, şunları söyledi:
“Burada bahsedilen şey, bizim gözümüzde asla indirim değildir. Hatta Tüketici Koruma Derneği olarak Türkiye çapında araştırmalarımızda bunun indirim olmadığını, aksine fiyatların arttırıldığını kaç tane firmadan ispatladık. 100 liralık sattığı malı önce 200 liraya çıkartıp sonra yüzde 60 indirim yaptım deyip 120 liraya, 140 liraya satmaya devam ediyorlar. Vatandaşın bu konuda çok bilinçli olması lazım. İndirim diye reklamını gördüğünde mağazalar önünde kuyruklar oluşuyor. Vatandaş, bunun indirimden önceki satışını görecek. İndirimden önce bu mal kaç liraydı? Kime fatura kestin? Bunları siteme hakkınız var mağazadan. Vatandaş bu konuda bilinçli olmadığı için özellikle daha pahalıya ama kendini avutarak indirimli aldığını zannediyor. Bu cumadır, kara cumadır, ak cumadır, bereketli cumadır; diğer önemli günler gibi bir tüketim çılgınlığıdır. Emperyalizmin insanlara dayattığı şeylerdir. Nasıl ki sevgililer gününde herkes sevgilisine hediye almaya çabalıyor, indirimlerde de buna teşvik ediyorlar. Bu bir satış yöntemidir. İslami kesim hayırlı çımadan etkileniyor, bir başka kesim kara cumadan, birisi batanlardan zevk alıyor. Biliyorsunuz bir de ‘batıyoruz’, ‘kapatıyoruz’ deyip indirim yapanlar var, inanmayın yalan. Yani yüzde 90’ı yalan.”

Haber-Şafak Negüzel